یادداشت مهمان؛ عماد طیبی:
در تصمیم گیری در مورد آموزش زبان خارجه در مدارس دقیقاً در مورد چه داریم صحبت می کنیم؟
یکشنبه 12 آبان 1398, 09:59

 

این روزها به دلیل طرحی که برخی نمایندگان با عنوان حذف زبان انگلیسی یا رفع انحصار زبان انگلیسی بیان کرده اند، دیدگاه ها و دلایل مختلفی در مورد بحث آموزش زبان انگلیسی در مدارس بیان می شود که دارای آشفتگی است و دقیقاً مشخص نیست که طرح یا راهکار پیشنهادی چیست و نقدها ناظر به چه چیزی است. از این رو لازم است که یک مقدار دقیق تر مشخص کنیم که در مورد چه چیزی بناست تصمیم گیری شود و چه چیزی بناست نقد شود.

اول باید بحث شود که آیا بحث آموزش زبان های خارجه اعم از انگلیسی، فرانسه، آلمانی و یا هر زبان دیگر جزو دروس اجباری نظام آموزش رسمی و عمومی کشور هست یا خیر؟

دوم اینکه اگر آموزش زبان خارجه اجباری است آیا تنها شامل زبان انگلیسی است یا زبان های دیگر را هم شامل می شود و این زبان ها کدام و به چه تعداد هستند؟ مثلاً آیا زبان چینی با بیشترین تعداد کاربر در جهان در این فهرست قرار دارد یا نه؟ یا زبان ترکی به عنوان زبان چند کشور همسایه مان؟

سوم اگر آموزش زبان خارجه اجباری است، آیا ارائه ی آن فقط توسط مدارس آموزش و پرورش مجاز است یا فقط توسط آموزشگاه ها مجاز است یا هر دو؟ و به فرض که آموزشگاه ها مجاز به ارائه ی درس اجباری زبان خارجه باشند، آیا صرفاً آموزشگاه های زیرنظر آموزش و پرورش مجاز به ارائه این درس هستند یا دیگر آموزشگاه های زیرنظر وزارت ارشاد یا علوم هم مجاز هستند؟

چهارم اگر امکان آموزش زبان خارجه در خارج از مدرسه وجود دارد آیا امکان دارد دانش آموزی بدون شرکت در آموزشگاه یا مدرسه خاص، در امتحان این درس شرکت کند و در صورت کسب نمره ی لازم نیازی به حضور در آموزشگاه یا مدرسه نداشته باشد؟

باید بین مباحث مختلفی که پیرامون آموزش زبان انگلیسی در مدرسه صحبت می شود تفکیک قائل شویم و به خصوص در جایگاه قانون گذاری مشخص کنیم که آیا قبلاً در مورد طرحی که بیان می کنیم قانون وجود دارد یا نه. در مورد هر کدام از این چهار مورد بالا توضیحاتی ارائه می دهیم.

در مورد اول: اولاً زبان خارجه در حال حاضر جزو دروس اجباری مقطع متوسطه اول و دوم آموزش و پرورش است. اگر بحث از حذف آموزش زبان خارجه به طور کلی در مدارس وجود دارد باید دلایل آن ارائه شود. اگر بحث از حذف یک زبان خاص یعنی زبان انگلیسی است هم باید دلایل ارائه کرد که چرا این زبان و چرا زبان های دیگر نه؟ این دلایل باید چند منظر جدی در مورد آموزش زبان خارجه را مدنظر قرار دهند. آیا آموزش زبان خارجه برای استفاده از منابع علمی آن زبان خارجه است یا تبلیغ منابع داخلی با استفاده از آن زبان خارجه؟ آیا آموزش زبان خارجه همسایه های کشورمان مدنظر است یا غیرآن؟ شاید همبیان شود آموزش زبان خارجه به‌خودی‌خود یک توان‌بخشی یا مهارت زبانی است. با این فرض هم سوال این است که آموزش کدام زبان ها بهتر یا اجباری است؟در مورد خود زبان انگلیسی سؤالاتی مثل این قابل‌طرح خواهد بود آیا تمام منابع علمی به انگلیسی است یا نه؟ آیا انگلیسی مرجع اصلی زبان علمی دنیا هست یا نه؟ اگر زبان به منزله ی تبلیغ است آیا زبان چینی یا اسپانیایی تعداد مخاطبین تبلیغی بیشتری نسبت به انگلیسی یا زبان های دیگر را شامل نمی شود؟

در مورد دوم: در حال حاضر طبق مصوبه شورای عالی آموزش و پرورش زبان های خارجه در مدارس منحصر به انگلیسی نیست و مدارس می توانند زبان های دیگری مثل فرانسوی یا آلمانی و اسپانیایی ارائه کنند و از این نظر بیان طرح رفع انحصار زبان انگلیسی معنای قانونی ندارد چون انحصار قانونی در این رابطه وجود ندارد. شما می توانید کتاب های درسی زبان های خارجه دیگر را از هم اکنون از سایت وزارت آموزش و پرورش مشاهده و دانلود کنید. اما شاید بحثی که در اینجا مطرح باشد این است که نه اینکه تعداد کم بلکه اصلاً معلوم نیست آیا مدرسه ای وجود دارد که به جای زبان انگلیسی، زبان دیگری را به عنوان درس زبان خارجه مشخص کرده باشد یا انتخاب زبان خارجه را بین چند زبان به دانش آموزان واگذار کرده باشد. اگر بناست در این رابطه طرحی ارائه شود قاعدتاً از جنس قانون گذاری کلان نمی تواند باشد بلکه یک سری طرح های تشویقی یا شاید الزامی خواهد بود که مدارس زبان های خارجه ی دیگری را هم ارائه کنند.

در مورد سوم: در حال حاضر ارائه ی تمام دروس نظام آموزش رسمی در مدارس صورت می گیرد و آموزش و پرورش ما جزو متمرکزترین آموزش و پرورش های دنیا چه از حیث نظارت و مدیریت کلی چه حیث اجراست و تا کنون اجازه ی ارائه ی هیچ درسی اعم از زبان خارجه یا ورزش و کاروفناوری در خارج از مدرسه داده نشده است. اگر این راهبرد پذیرفته شود که همه ی دستگاه های اجرایی در آموزش و پرورش دخیل هستند مثلاً آموزش قوانین راهنمایی و رانندگی به دانش آموزان باید توسط پلیس منطقه یا قوانین ایمنی توسط شهرداری ها و سازمان آتش‌نشانی تحت اردوهای دانش آموزی صورت بگیرد کما اینکه در بسیاری از کشورهای توسعه یافته این‌گونه است می توان از این مطلب هم سخن گفت که امکان آموزش زبان خارجه توسط آموزشگاه های زبان تحت نظارت مستقیم یا غیرمستقیم آموزش و پرورش وجود دارد. اما اگر این اتفاق در مورد زبان های خارجه بیافتد این سوال مطرح خواهد شد که چرا برای دروس دیگری مثلا ورزش که نیاز به امکانات تخصصی دارد هم چنین اتفاقی نیافتد.

مورد چهارم: یکی از مباحثی که در مورد بسیاری از دروس آموزش محور مطرح می شود این است که اگر دانش آموزی به طور کلی محتوای یک کتاب درسی را به صورت خودخوان یا غیرآن در منزل یا آموزشگاه آموزش دیده است آیا می تواند با کسب نمره ی لازم در امتحانات آن درس که در یک بازه های زمانی مشخص مثلاً شهریورماه توسط مدارس برگزار می گردد، مجوز عدم حضور در کلاس مدرسه را دریافت کند. این بحث هم یکی از مسائل کلان آموزش و پرورش است که از منظر اقتصادی احتمالاً برای آموزش و پرورش به صرفه باشد و از منظر تربیتی هم قابل دفاع است اما با همان تمرکزگرایی که در آموزش و پرورش ما نهادینه است در تقابل خواهد بود و تصمیم گیری در مورد آن یک تحول جدی در آموزش و پرورش محسوب می شود.

 

پیشنهاد نگارنده به صورت مختصر در مورد آموزش زبان خارجه به صورت زیر خواهد بود:

حذف آموزش زبان خارجه از دروس آموزش و پرورش با توجه به ساختار فعلی آن اشتباه است و در هیچ کدام از نظام های کلاسیک آموزش و پرورش دنیا چنین امری نه تنها نیست بلکه در بسیاری از کشورهای اروپایی چهار زبان خارجه در حد متوسط آموزش داده می شود.

برای رفع انحصار زبان انگلیسی در مدارس قانون وجود دارد و نیازی به تصویب قانون نیست. به نظر هم نمی رسد طرح های تشویقی مؤثر باشد. اگر به این امر رفع انحصار زبان انگلیسی در عمل اصرار داریم به عنوان طرح ایجابی می توان مدارس را ملزم کرد که مدارس دارای بیش از 60 دانش آموز در هر پایه ملزم اند حداقل یک زبان خارجه غیر از انگلیسی ارائه کنند.

در مورد ارائه ی دروس مثل انگلیسی در آموزشگاه ها از آنجایی که نگارنده قائل است آموزش و پرورش حیطه ی وسیع تری از یک وزارت خانه دارد و همه ی دستگاه ها باید در آن مشارکت داشته باشند این پیشنهاد را قابل طرح می داند که هر یک از دانش آموزان در هرکدام از زبان های خارجه مصوب آموزش و پروش بتواند نمره حدنصاب لازم را در امتحانات آن پایه قبل از شروع سال تحصیلی اخذ کند معاف از حضور در کلاس زبان مدرسه و آموزشگاه باشد. از طرفی مدارس دولتی ملزم به ارائه ی کلاس رایگان آموزش زبان خارجه باشند اما همچنین دانش آموزان با اختیار خود بتوانند در کلاس های زبان خارجه آموزشگاه های مختلف اما تحت نظارت و تائید آموزش و پرورش آموزش ببینند

 

افزودن نظر

captcha
ارسال
انصراف



این سایت با منابع شخصی راه اندازی شده است و حق تکثیر مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.