یادداشت - قادر باستانی
رسانه های اجتماعی و ناآرامی شهری
دوشنبه 11 دی 1396, 14:55

 

قادر باستانی- شرق: بروز برخي ناآرامي هاي شهري، شوک بزرگي را در کنشگران اجتماعي و ناظران سياسي پديد آورده است. تحليلگران تلاش مي کنند مسائل اقتصادي و گراني برخي کالاها را سبب ساز اين ناآرامي ها معرفي کنند. دولت هم انگشت اتهام را به سمت مخالفان و رقباي انتخاباتي نشانه رفته است. آنچه در اينجا مطمح نظر است، تاکيد بر تغييراتي است که جامعه انساني به جهت پيشرفت فناوري هاي ارتباطي، تجربه مي کند و بعد از اين بيشتر ديده خواهد شد. جامعه شناساني مانند کاستلز معتقدند فقط فقر و بحران اقتصادي يا فقدان دموکراسي نيست که ناآرامي چندوجهي شهري را ايجاد مي کند. احساس حقارت ناشي از بدبيني و خودبيني دولتمردان هم مي تواند مردمان را گرد هم آورد تا ترس را به خشم و خشم را به اميد به زندگي و انسانيت بهتر تبديل کنند؛ يعني جست وجوي کرامت در بحبوحه رنج بردن از حقارت.
    در ناآرامي هاي شهري که در سال هاي اخير در کشورهاي مختلف دنيا ايجاد شده، چهار خصلت مشترک مشاهده شده است: به احزاب سياسي اعتنا نمي کنند. به رسانه ها اعتماد ندارند. هيچ ليدري را به رسميت نمي شناسند و در نهايت، همه سازماندهي هاي رسمي و صوري را رد مي کنند و به جاي همه اينها، براي بحث و تصميم گيري جمعي، بر رسانه هاي اجتماعي و مجمع هاي محلي تکيه مي کنند.
     در جوامع سنتي، اولين تدبيري که براي برخورد با چنين ناآرامي هايي به ذهن متوليان امر مي رسد، انسداد يا محدوديت اينترنت و رسانه هاي اجتماعي است. تجربه جهاني نشان داده است اين روش، به دليل وجود فيلترشکن ها و رسانه هاي جايگزين، جواب نمي دهد. راه ديگر توجه به خواسته هاي معترضان است که اين امر نيز نتايج متناقضي در کشورهاي مختلف، با توجه به شرايط اجتماعي و سياسي به دست داده است، اما آنچه راه حل درست و منطقي براي اين مشکل به شمار مي رود، شفافيت دولت و حاکميت و روراستي با مردم است. اين روش بهترين راه براي برخورد با اين پديده اجتماعي است.
     در شرايط کنوني و با وجود فناوري هاي ارتباطي، ما با «خودارتباطي جمعي» مواجه هستيم؛ يعني رسانه هاي اجتماعي به عنوان پايگاه هاي ارتباط ديجيتال مردم به شمار مي روند. اين ارتباط جمعي است، به خاطر اينکه قابليت دسترسي به گيرندگان متعدد را دارد و از نوع خودارتباطي است، چون فرستنده به اختيار خود درباره توليد پيام تصميم گيري مي کند. انتخاب گيرنده، خود هدايت شده است؛ يعني توسط خود فرستنده هدايت مي شود. بازپس گيري پيام ها خودگزينشي است؛ يعني دريافت يا عدم دريافت توسط خود گيرنده، قابل هدايت و کنترل است. مبتني بر شبکه هاي افقي ارتباط تعاملي است که معمولا به سختي قابل کنترل است. ارتباط ديجيتال چندوجهي است و امکان ارجاع مداوم به يک ابرمتن جهاني اطلاعات را مي دهد. از ديدگاه کاستلز، فضاي عمومي ناآرامي هاي اجتماعي، به صورت يک فضاي هيبريدي ميان رسانه هاي اجتماعي اينترنتي و فضاي شهري معترضان ساخته مي شود. اين فضاي دورگه، فضاي سايبر و فضاي شهري را در تعاملي بي وقفه به هم متصل مي کند. در چنين فضايي، وظيفه دولت و حاکميت اين است که با کمال صداقت و شفافيت، با مردم سخن بگويد و از توان آنها براي گذار از مشکلات مختلف اقتصادي و اجتماعي بهره گرفته شود.
     ناآرامي شهري از افراد ساخته شده است. براساس نظريه هوش هيجاني، احساساتي که بيش از همه به بسيج اجتماعي و رفتار سياسي مرتبط مي شود، شامل ترس (احساس منفي) و اشتياق (احساس مثبت) است. ويژگي مشترک ناآرامي شهري منبعث از رسانه هاي اجتماعي، محلي و جهاني بودن به طور هم زمان، زمانِ بي زمان، خودجوش بودن، ويروسي شدن، گذار از خشم به اميد با هم انديشي، بدون ليدر، به شدت خودتاملگر، بي خشونت، اغلب بي برنامه، خواسته هاي مختلف و انگيزه هاي نامحدود است. اين ناآرامي ها، حاصل ظهور مجموعه جديدي از ارزش فردشدگي است؛ گرايش فرهنگي که به برنامه هاي فرد به مثابه مهم ترين اصل جهت دهنده بر رفتار او تاکيد مي کند و البته ظرفيت يک کنشگر اجتماعي، براي تبديل شدن به سوژه از طريق کنش مستقل از نهادهاي جامعه است. پارچه نوشته اي در يکي از ناآرامي هاي شهري در اروپا، چنين مضموني داشت: اين بحران نيست؛ موضوع اين است که من ديگر شما را دوست ندارم. براي اينکه يک ناآرامي شهري به اين مرحله نرسد و تبديل به جنبش فراگير نشود، وظيفه دولت و همه دوستداران حاکميت، آن است که در عمل نه شعار شفافيت پيشه کنند. به رسانه هاي مستقل بها دهند. کنشگران اجتماعي و سياسي را با چوب دوست و دشمن نرانند. رسانه ملي را از برج عاج پايين بياورند و زبان گوياي مردم کنند. شايسته سالاري را اصل و اساس پيشرفت و ارتقا در نظام اداري كنند. ايران ما استحقاق چنين نظمي را دارد.

 

افزودن نظر

captcha
ارسال
انصراف

پربیننده‌ترین




این سایت با منابع شخصی راه اندازی شده است و حق تکثیر مطالب سایت با ذکر منبع بلامانع است.